تحلیل ها
رئیس جمهور هشتم: مدیر قوی
![مدیر قوی، رئیس جمهور هشتم](http://islamicmanagement.ir/wp-content/uploads/2017/05/635921688314399159.jpg)
رئیس جمهور هشتم: مدیر قوی
وضعیت فعلی کشور عزیزمان به گونه ایست که نیازی به توضیح و تبیین ضرورت یک مدیر قوی برای به دست گیری سکان اجرایی کشور نیست. بعلاوه، تاکید رهبری معظم انقلاب بر کار و مدیریت جهادی و مدیر قوی به عنوان یگانه راه حل مشکلات کشور، بر کسی پوشیده نیست. از سوی دیگر، اصل یکصدوپانزدهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز تصريح ميكند كه رئیس جمهور باید دارای ویژگی مدیر و مدبر بودن باشد. لذا، يكي از موضوعات مهم در شايستهگزيني نامزدهای رياست جمهوري، شناخت معيارها و شرايط مدير و مدبر (به عنوان دو مفهوم جداگانه) است. اهميت اين موضوع به اندازهاي است كه در بند دهم سياستهاي كلي انتخابات كه از سوي رهبر معظم انقلاب اسلامي در 24 مهرماه 1395 ابلاغ شده است، به ارتقای شايستهگزيني در انتخاب داوطلبان تراز شايسته جمهوري اسلامي ايران و داراي جايگاه مربوط از طريق تعریف و اعلام معیارها و شرایط لازم برای مدیر و مدبر بودن نیز اشاره شده است (سایت مقام معظم رهبری، مشاهده در 20/09/1395). واضح است با توجه به تدرجی بودن ویژگی مدیر و مدبر بودن، اهمیت شناخت ابعاد این ویژگی برای انتخاب نامزد برتر حیاتی است.
در این زمینه در هر دوره با نزدیک شدن انتخابات شاهد هستیم که مسئله برنامه داشتن اهمیت پیدا میکند و در مجامع سیاسی در رابطه با اینکه کدام نامزد برنامه دارد و کدام یک برنامه ندارد، بحثهای مفصلی درمیگیرد. گویی که تنها ویژگی و نشانه یک مدیر قوی برنامه داشتن است. حال آنکه برنامه ریزی تنها یکی از وظایف از میان وظایف متعدد مدیر است، و تحلیل بر اساس وظایف نیز خود یک مورد از میان شیوههای متعدد نگرش به حرفه مدیریت است. اگر حاضر باشیم تنها کمی دقیقتر به مسئله نگاه کنیم متوجه میشویم که برای انتخاب نامزد برتر و توانمندتر که همان مدیر قویتر است، در کنار برنامهریزی لااقل باید مسائل زیر را نیز در نظر داشته باشیم:
تصمیم گیری:
تصمیمگیریهای کلان کشوری در قالبهای متعددی به عهده رئیس جمهور است. یکی از اساسیترین تصمیمگیریهای رئیس جمهور تصمیمگیری در رابطه با انتخاب وزیران و معاونان است. بعلاوه، تصمیمات مهم دیگری که بیشتر در نقشهای مدیر خود را نشان میدهند نیز نباید مورد غفلت واقع شود. تصمیم در رابطه با بودجه یکایک سازمانها و نهادهای اصلی کشور در قالب نقش تخصیص دهنده بودجه، تصمیمگیری در مورد چگونگی ارتباط با سایر کشورها در قالب نقش مذاکره کننده، تصمیمات اساسی برای امور کشور در شوراهای عالی در قالب نقش ارتباطی و … از مهمترین این تصمیمات هستند.
سازماندهی کابینه و کلیت وزارتخانه ها:
سازماندهی از جمله وظایف جذاب مدیران است که هر مدیری فرصت انجام آن را پیدا نمیکند. مهمترین مسئله در سازماندهی هماهنگ کردن میزان تقسیم کار با مکانیزم هماهنگی است (مینتزبرگ، 1993). به هر حال اصلاح ساختارها و فرایندهای کلی کشور میتواند در قالب لایحههایی از جانب دولت در نظر گرفته شود. از سوی دیگر همانطور که بر همه روشن است، کاغذبازی بیمورد در نظام اداری کشور به نحوی جدی است که به یکی از دلایل اصلی نارضایتی مردم از سازمانهای دولتی تبدیل شده است. این مسئله نیز میتواند با توجه به آموزه حیاتی هماهنگ سازی میزان تقسیم کار و سازوکار هماهنگی و در قالب آیین نامههای دولتی مورد اصلاح قرار بگیرد، که از مصادیق کارهای رئیس جمهور به مثابه مدیر در عرصهی سازماندهی است.
برنامه ریزی:
با نزدیک شدن انتخابات ریاست جمهوری همیشه مسئله برنامه و برنامه داشتن رئیس جمهور در ادبیات سیاسی کشور جدی میشود. متاسفانه برنامهریزی در این محافل تا حدی سطحی و نادرست فهم شده است که بعضی از نامزدها به سادگی میگویند اگر ما برنامه نداریم اشکالی ندارد به ما رای بدهید ما یک رونوشت از برنامه نامزدی که برنامه دارد میگیریم و همان را استفاده میکنیم. در فصل های آینده آشنایی عمومی با برنامه ریزی مدیریتی نادرستی این موضع را روشن می سازد. به هر حال برنامهریزی عمومی و کلی کشور به نحوی که در راستای اسناد بالادستی و برنامههای بلندمدت و چشماندازهای کشور باشد؛ از دیگر وظایف رئیس جمهور است.
رهبری:
نقش رهبری از یکسو به عنوان جهت دهنده و از سوی دیگر به عنوان موتور محرکه نیروها در مدیریت مطرح است. مهارت رهبری که از مهمترین مهارتهای لازم برای هر مدیر قوی است، با آنچه به عنوان رهبری دینی-سیاسی و اجتماعی مطرح است، تفاوت دارد.
کنترل:
وظیفه کنترل در پست ریاست جمهوری را میتوان در دو بخش اصلی جای داد. یک بخش از کار، وظیفهی نسبتا شخصی اوست که باید بر کلیت وزارتخانهها و بخشهای مختلف هیئت دولت کنترل داشته باشد. بخش دیگر نیز ارگانهای کنترلی زیر نظر رئیس جمهور هستند.
در مقالات بعدی تلاش میشود ضمن تبیین هر یک از این اصول و سایر ابعاد و ویژگیهای مدیریت در سطح ریاست جمهوری، امکان شناخت قویترین مدیر که بهترین گزینه برای ریاست قوه مجریه در شرایط فعلی کشور است، فراهم شود.
منبع: مشرق